Mae canllawiau newydd o'r enw, Gwaith Ieuenctid mewn Anheddau Preifat: Diogelwch yn gyntaf – dim cyfaddawdau , a gyhoeddwyd gan yr Asiantaeth Ieuenctid Genedlaethol (NYA) ar 21 Medi, yn cynghori yn erbyn darparu gwaith ieuenctid mewn anheddau preifat fel cartrefi, garejys a gerddi. Mae eithriadau'n cynnwys lle nad oes lleoliad arall yn lleol, neu lle mae'r person ifanc yn wynebu heriau penodol, sy'n golygu oni bai bod y gweithiwr ieuenctid yn ymweld ag ef yn ei gartref, efallai na fydd yn gallu cael mynediad at y gefnogaeth.
Mae'r Canllawiau'n ymateb i gydnabyddiaeth gan yr NYA fod diogelu mewn anheddau preifat yn anghyson ar draws y sector yn ystod y pandemig, gan roi pobl ifanc mewn perygl posibl a gadael gweithwyr ieuenctid yn agored i feirniadaeth, er gwaethaf eu bwriadau gorau.
Mae'r ddogfen, sydd ar gael i'w lawrlwytho o Hwb Diogelu a Rheoli Risg NYA, yn seiliedig ar ymgynghori helaeth dros y flwyddyn ddiwethaf gyda sefydliadau gwaith ieuenctid, gweithwyr ieuenctid a phobl ifanc trwy arolwg o dros 1000 o ymarferwyr, holiaduron a grwpiau ffocws. Mae'r canllawiau'n ymateb i'w profiadau, eu heriau a'u pryderon ynghylch darparu gwaith ieuenctid mewn anheddau preifat. Cafodd y ddogfen derfynol ei llunio a'i chadarnhau gan banel o arbenigwyr cenedlaethol gan gynnwys cynrychiolwyr o'r Heddlu, y sector gwirfoddol a'r byd academaidd.
Dywedodd Abbee McLatchie, Cyfarwyddwr Gwaith Ieuenctid, Asiantaeth Ieuenctid Genedlaethol : “Ynghyd â’n Safonau Ymarfer Gwaith Ieuenctid a’n Safonau Diogelu newydd ar gyfer y sector ieuenctid, mae’r canllawiau ar Anheddau Preifat yn adlewyrchu bod yr NYA yn ddiamwys ynghylch diogelwch ein pobl ifanc. Er ein bod yn gwbl ymwybodol o’r ystod o waith ieuenctid sy’n digwydd mewn amrywiaeth o leoliadau, mae’n bryd i sefydliadau gwaith ieuenctid fod yn fwy cadarn yn eu diogelu er mwyn sicrhau bod cyfanrwydd y sector yn cael ei gynnal. Drwy gydymffurfio â’n canllawiau, rydych chi’n rhoi sicrwydd i bobl ifanc, eu rhieni a’u gofalwyr bod gennych chi’r gwiriadau a’r cydbwyseddau priodol ar waith i gadw pobl ifanc yn ddiogel ac yn rhydd rhag niwed.”
Er bod yr Adran Addysg yn nodi canllawiau clir a chod ymarfer ar gyfer y rhai sy'n darparu gweithgareddau y tu allan i'r ysgol – er enghraifft gwersi gartref a chlybiau ar ôl ysgol – mae cyfeiriad cyfyngedig at ddefnyddio anheddau preifat. Mae'r canllawiau newydd hyn yn sicrhau bod gweithwyr ieuenctid wedi'u cyfarparu'n llawn i amddiffyn a diogelu pobl ifanc, yn gyntaf oll, yn ogystal â rhoi sicrwydd i'r rhai sy'n comisiynu gwaith ieuenctid bod eu darpariaeth yn bodloni'r safonau gorau posibl ar gyfer diogelu.
Mae'r canllawiau Gwaith Ieuenctid mewn Anheddau Preifat yn nodi llinell sylfaen a argymhellir ar gyfer darparu gwaith ieuenctid diogel sy'n cwmpasu'r tri maes Pobl, Lle ac Ymarfer. Dyma'r prif argymhellion:
- Gwiriadau DBS ar gyfer pawb sy'n gweithio neu'n gwirfoddoli yn yr annedd breifat yn ogystal â gwiriadau cartref i wirio'r hanes ac unrhyw 'faneri coch' sy'n gysylltiedig â phobl sy'n byw yn y cyfeiriad.
- Ni ddylid gadael ymwelwyr â lleoliad gwaith ieuenctid heb oruchwyliaeth gyda'r bobl ifanc a dylai'r holl staff gael yr hyfforddiant diogelu perthnasol a chyfredol.
- Anogir sefydliadau i archwilio gwerthoedd, credoau personol a rhagfarnau staff o fewn eu sefydliadau er mwyn creu diwylliant sy'n rhoi diogelwch a lles pobl ifanc yn y blaen.
- Dylai dau oedolyn nad ydynt yn perthyn i'w gilydd fod yn bresennol ar unrhyw adeg, a rhaid i o leiaf un ohonynt beidio â bod yn berchen ar yr annedd nac yn ei rhentu. Ar gyfer gweithgareddau 1-i-1, dylai rhiant/gofalwr fod yn bresennol yn ddelfrydol.
- Mae'r canllawiau'n cynghori'n llym yn erbyn gwaith ieuenctid rhag digwydd yng nghartref y gweithiwr ieuenctid ei hun neu mewn gofod byw personol neu ystafell wely.
- Dylai polisïau a phrotocolau penodol fod ar waith ar gyfer staff sy'n gweithio mewn amgylcheddau a allai fod yn anniogel, er enghraifft gweithio ar eich pen eich hun, teithio ac yn y gymuned.
- Er mwyn osgoi'r risg o unrhyw ragfarn, dylai unrhyw asesiad risg gael ei gynnal gan aelod o staff nad yw'n gysylltiedig â'r safle, a chan sefydliad arall neu'r awdurdod lleol os nad oes unigolyn wedi'i hyfforddi'n addas yn y sefydliad dosbarthu.
- Dylid gwneud pobl ifanc yn ymwybodol bod y ddarpariaeth ar ddiwrnodau ac amseroedd penodol ac na ddylai gwaith ieuenctid ddigwydd y tu allan i'r amseroedd a bennir ar gyfer cyflwyno gwaith ieuenctid.
Dywedodd Carl Harris, Pennaeth Gwasanaeth Dros Dro ar gyfer Ymgynghoriaeth, NSPCC : “Mae’r canllawiau hyn ar Anheddau Preifat yn ceisio sicrhau bod lles plant a phobl ifanc, sy’n defnyddio gwasanaethau Gwaith Ieuenctid, yn parhau i fod y pryder pwysicaf, uwchlaw unrhyw beth arall. Gobeithir y bydd y canllawiau hyn yn hyrwyddo diogelwch a lles y nifer o blant sy’n defnyddio Gwasanaethau Ieuenctid.”
Mae canllawiau NYA ar Anheddau Preifat yn rhoi mwy o bwyslais ar sefydliadau gwaith ieuenctid a'r rhai sy'n comisiynu gwaith ieuenctid i gael eu dwyn i gyfrif am sicrhau bod unrhyw waith ieuenctid sy'n digwydd mewn anheddau preifat yn cael ei gyflwyno'n ddiogel. Mae'r prif argymhellion yn cynnwys:
- fframwaith polisi cenedlaethol wedi'i ategu gan ddeddfwriaeth, sy'n gosod awdurdodau lleol wrth wraidd diogelu lleol o fewn y sector gwirfoddol.
- dylai pob lle a ddefnyddir ar gyfer gwaith ieuenctid gael ei gofrestru a bod yr yswiriannau a'r safonau priodol ar waith fel lleoliadau cyhoeddus a sefydliadau statudol.
- Datblygu canllawiau cenedlaethol ar gyfer awdurdodau lleol i'w cefnogi i weithredu'r fframwaith gan weithio'n agos gyda'r sector gwirfoddol, arweinwyr cymunedol a phobl ifanc.
