Mewn cyfnod hollbwysig i eiriolaeth ac arweinyddiaeth ieuenctid, mae'r Asiantaeth Ieuenctid Genedlaethol (NYA) yn datgelu ei hadroddiad Beth sydd gan y Dyfodol i'w Ddal, sy'n amlinellu'r rhesymeg a'r argymhellion ar gyfer aileni Cyngor Ieuenctid Cenedlaethol newydd i'r DU.
Mae'r argymhellion yn seiliedig ar y mewnwelediadau a gasglwyd drwy ymarfer ymgynghori helaeth gyda rhanddeiliaid allweddol ar werth a dyfodol Cyngor Ieuenctid Cenedlaethol, a ddatgelodd alw diamwys am leisiau pobl ifanc yn y maes polisi ar lefel leol, ranbarthol, genedlaethol ac Ewropeaidd. Mae'r adroddiad sy'n deillio o hyn yn nodi gweledigaeth glir ar gyfer ailadeiladu seilwaith cadarn ar gyfer llais a dylanwad ieuenctid o dan Gyngor Ieuenctid Cenedlaethol newydd ei sefydlu i'r DU.
Mae'r cynigion, sy'n amodol ar gyllid a chefnogaeth y llywodraeth, yn awgrymu y byddai'r Cyngor Ieuenctid Cenedlaethol ar ei newydd wedd yn gweithredu fel fframwaith aelodaeth gyda manteision clir, megis hyfforddiant â chymhorthdal, adnoddau disgownt a chyfleoedd rhwydweithio i wella ymgysylltiad ieuenctid.
Nod yr ymarfer ymgynghori, dan arweiniad Esther Horner-Aird, Arweinydd Llais Strategol Ieuenctid, NYA, oedd cwmpasu atebion cynaliadwy ar gyfer Cyngor Ieuenctid Cenedlaethol yn dilyn cau Cyngor Ieuenctid Prydain (BYC) ym mis Mawrth 2024, ar ôl 76 mlynedd o wasanaeth. Caffaelodd NYA asedau BYC ym mis Mai 2024 i sicrhau parhad gweithgareddau allweddol, sef Senedd Ieuenctid y DU a rhaglen Llysgenhadon Ifanc y DU (UKYA).
Mae adroddiad Beth sydd gan y Dyfodol i’w Ddal yn tanlinellu rôl hanesyddol y DU fel arweinydd mewn cyfranogiad democrataidd ieuenctid fel aelod sefydlol o Fforwm Ieuenctid Ewrop, gan gyflwyno’r achos dros blatfform cenedlaethol cryf ar gyfer cynrychiolaeth ieuenctid, er mwyn sicrhau y gall pobl ifanc gyfrannu at drafodaethau polisi domestig a rhyngwladol sy’n effeithio’n uniongyrchol ar eu bywydau.
Mae'r argymhellion allweddol a nodir yn yr adroddiad yn cynnwys:
- Llywodraethu – sefydlu model llywodraethu cryf drwy ethol bwrdd gweithredol dan arweiniad pobl ifanc a datblygu bwrdd arbenigwyr ymgynghorol ledled y DU, yn cynrychioli’r pedair gwlad
- Model aelodaeth – datblygu fframwaith aelodaeth strwythuredig ledled y DU, sy’n cynnwys strwythur ffioedd aelodaeth tryloyw
- Ymgysylltu â rhanddeiliaid – datblygu fframwaith strwythuredig ar gyfer cynrychiolaeth ieuenctid ledled y DU, gweithredu meini prawf clir ar gyfer sefydliadau cenedlaethol sy'n ceisio cynrychiolaeth a chreu cynllun strategol pum mlynedd
- Darparu gwasanaethau – alinio pob maes darparu gwasanaethau â chynllun busnes cynhwysfawr i gadw ffocws ar flaenoriaethau strategol
- Cyllid – sicrhau model cyllido cymysg pum mlynedd sy'n ymgorffori grantiau, partneriaethau corfforaethol, ffioedd aelodaeth, a chyllid gan y llywodraeth
- Cydraddoldeb, Ecwiti, Amrywiaeth, Cynhwysiant a Pherthyn (EEDIB) – datblygu strategaeth EEDIB gynhwysfawr sy'n cyd-fynd â gwerthoedd craidd Cyngor Ieuenctid Cenedlaethol
- Gwaith rhyngwladol – sicrhau bod rhaglen Llysgenhadon Ifanc y DU (UKYA) yn cael ei chyflwyno’n llwyddiannus ac aelodaeth barhaus yn Fforwm Ieuenctid Ewrop a Chyngor Ieuenctid y Gymanwlad
- Cydweithrediadau ymchwil academaidd ac addysg uwch – creu cyfleoedd i ymchwilwyr ifanc ac ymchwilio i ymgysylltiad pobl ifanc mewn democratiaeth gyfansoddiadol a'u dylanwad ar benderfyniadau polisi datganoledig
Mae'r adroddiad wedi cael ei gymeradwyo'n ffurfiol gan gyrff ieuenctid allweddol sydd â diddordeb personol mewn ail-greu Cyngor Ieuenctid Cenedlaethol ar gyfer y DU gan gynnwys Y Sgowtiaid, OnSide Youth Zones a Groundwork, ac mae'r NYA bellach yn archwilio sut y gellir bwrw ymlaen â'r cynigion gyda chefnogaeth y llywodraeth a ffynonellau ariannu eraill.
Dywedodd yr Athro Laura Lundy, arbenigwr eiriolaeth ieuenctid o Brifysgol y Frenhines, Belfast: “Byddai Cyngor Ieuenctid Cenedlaethol ar gyfer y DU yn sicrhau bod plant a phobl ifanc ledled Cymru, Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon nid yn unig yn cael eu clywed ond eu bod yn cael gwrandawiad gwirioneddol. Dylai eu grymuso i lunio penderfyniadau sy’n effeithio’n uniongyrchol ar eu bywydau.”
Dywedodd Esther Horner-Aird, Arweinydd Llais Strategol Ieuenctid, NYA: “Mae’r adroddiad hwn yn nodi cam sylweddol ymlaen wrth ailddychmygu sut y gall Cyngor Ieuenctid Cenedlaethol i’r DU uno ein cenedl o genhedloedd ac ymhelaethu, grymuso, cefnogi a darparu adnoddau effeithiol ar gyfer strwythurau llais a dylanwad ieuenctid.
“Y weledigaeth, a gymeradwywyd gan gyrff allweddol a all ei wireddu, yw Cyngor Ieuenctid Cenedlaethol newydd ac wedi’i adfywio i’r DU. Bydd y rhwydwaith hwn yn caniatáu i leisiau ifanc o bob cefndir gael eu clywed, yn galluogi polisïau allweddol i gael eu holi ac yn sicrhau bod pobl ifanc ledled y DU yn ganolog i ddatblygu a chraffu ar bolisïau, yn ogystal â gwneud penderfyniadau lleol, sy’n effeithio arnynt.”
Mae'r Asiantaeth Ieuenctid Genedlaethol yn mynegi ei diolchgarwch dwfn i'r nifer o gyfranwyr a helpodd i lunio'r weledigaeth hon, gan gynnwys cyfranogwyr o Sefydliad Bywydau Ifanc Medway, y Gwasanaeth Dinasyddiaeth Cenedlaethol, Cyngor Ieuenctid Sheffield, Be Well, Berkshire Youth, Kinetic Youth, London Youth, Young Somerset, a The Mix.
Lawrlwythwch yr adroddiad llawn yma.
