Mae aelodau'r Pwyllgor Dethol Ieuenctid newydd ei ffurfio wedi lansio galwad am dystiolaeth fel rhan o'u hymchwiliad i'r cysylltiadau rhwng cyfryngau cymdeithasol a thrais ieuenctid.
Mae'r panel o ddeuddeg aelod – rhwng 14 a 19 oed – eisiau clywed gan unigolion arbenigol, sefydliadau ieuenctid a gwleidyddion er mwyn deall yn well sut y gall amlygiad pobl ifanc i gynnwys treisgar ar lwyfannau cyfryngau cymdeithasol fod yn gysylltiedig ag achosion o drais difrifol. Mae hyn yn cynnwys troseddau cyllell, troseddau gynnau, a gweithgaredd sy'n gysylltiedig â gangiau, a gyflawnir gan neu yn erbyn pobl dan 18 oed.
Mae'r Pwyllgor Dethol Ieuenctid hefyd yn gofyn i bobl ifanc o bob cwr o'r Deyrnas Unedig gyflwyno tystiolaeth a rhannu eu profiadau eu hunain gyda chynnwys cyfryngau cymdeithasol sy'n darlunio trais difrifol neu drais sy'n seiliedig ar arfau.
Pleidleisiwyd mai pwnc yr ymchwiliad oedd y mater mwyaf pryderus i holl Aelodau Senedd Ieuenctid (ASI), a wnaeth gais am aelodaeth o'r Pwyllgor Dethol Ieuenctid. Yna cytunodd y Pwyllgor ar y cylch gorchwyl , cyn lansio'r ymchwiliad.
" Mae trais ieuenctid yn bwnc sy'n agos iawn at fy nghalon gan fy mod i wedi gweld yn uniongyrchol yr effaith enfawr y mae'n ei chael ar bobl ifanc a chymunedau. Mae'n hanfodol gwrando ar feddyliau a phrofiadau pobl ifanc ar fater cymhleth trais ieuenctid, yn enwedig mewn perthynas â chyfryngau cymdeithasol, gan y bydd yn caniatáu inni lunio polisïau ystyrlon sy'n adlewyrchu anghenion a realiti ieuenctid heddiw yn wirioneddol. Mae'r Pwyllgor Dethol Ieuenctid yn deall yr angen am gyfraniadau o bob cefndir ac yn cydnabod y gall rhannu'r meddyliau hyn fod yn heriol, fodd bynnag, mae pob llais yn ychwanegu dyfnder at ein hymchwil a'n dealltwriaeth o'r mater hanfodol hwn - bydd y ddealltwriaeth hon yn hanfodol wrth yrru newid gwirioneddol, parhaol ledled y DU."
Wania Eshaal Ahmad (Swydd Efrog a'r Humber) Cadeirydd y Pwyllgor Dethol Ieuenctid
Mae'r ymchwiliad yn ceisio archwilio amrywiaeth o gwestiynau, gan gynnwys:
- Y graddau y mae llwyfannau cyfryngau cymdeithasol yn hyrwyddo cynnwys treisgar
- Sut mae cwmnïau cyfryngau cymdeithasol yn gorfodi cyfyngiadau oedran
- Effeithiolrwydd polisi Llywodraeth y DU wrth amddiffyn pobl ifanc rhag cynnwys niweidiol ar-lein
Daw lansiad y galwad am dystiolaeth wrth i aelodau'r Pwyllgor Dethol Ieuenctid, sy'n Aelodau o Senedd yr Ieuenctid, gyfarfod am y tro cyntaf fel pwyllgor ar 7 Tachwedd ac ethol Wania Eshaal Ahmad (Swydd Efrog a'r Humber) fel Cadeirydd, gan ddefnyddio'r system Pleidlais Amgen.
Mae'r Pwyllgor Dethol Ieuenctid yn rhoi cyfle i bobl ifanc graffu a chynnal ymchwiliadau i bynciau sy'n bwysig iddyn nhw. Ystyriodd ymchwiliadau blaenorol a gynhaliwyd gan y Pwyllgor Dethol Ieuenctid effaith troseddau cyllyll, ac effaith cost byw ar bobl ifanc.
Mae'r Pwyllgor yn gwahodd cyfraniadau ysgrifenedig erbyn hanner nos ar 16 Ionawr 2025 drwy e-bostio: youthselectcommittee@parliament.uk .
